4.4 Ymweliadau Fferm

Trosolwg

Gall ymweliadau â ffermydd ddarparu profiadau dysgu gwerthfawr ond mae angen cynllunio gofalus i reoli risgiau iechyd a diogelwch. Amaethyddiaeth yw'r diwydiant mwyaf peryglus ym Mhrydain Fawr o ran cyfradd anafiadau angheuol.

Mae ffermydd yn amgylcheddau gwaith, ac mae anifeiliaid yn naturiol yn cario micro-organebau y gellir eu trosglwyddo i bobl. Gall y clefydau sonotig hyn fod yn beryglus i iechyd. Er y gall salwch fod yn ddifrifol, mae'r risg yn isel pan fydd mesurau hylendid synhwyrol, canllawiau clir a goruchwyliaeth briodol ar waith.

Gwerth Addysgol

[os oes angen i ni dorri am le, gall y rhan felen fynd ond nodwch y cynllun i nodi nad yw wedi'i gynnwys.]

Mae ymweliadau â ffermydd yn helpu disgyblion i ddeall o ble mae bwyd yn dod, sut mae anifeiliaid yn cael eu gofalu amdanyn nhw, y byd naturiol a sut mae ffermydd yn gweithredu drwy gydol y flwyddyn.

Gallant gefnogi dysgu ar draws llawer o feysydd y cwricwlwm a helpu i ddatblygu ymwybyddiaeth o:

• Lles anifeiliaid
• Cyfrifoldeb amgylcheddol
• Cynhyrchu bwyd
• Bywyd gwledig a newidiadau tymhorol

Mae ymweliadau hefyd yn rhoi cyfle i ddisgyblion brofi natur ac amaethyddiaeth yn uniongyrchol.

Dewis Fferm Addas

Lle bo modd, dylai ffermydd ddal Bathodyn Ansawdd Dysgu Y Tu Allan i'r Ystafell Ddosbarth (LOtC), sy'n cadarnhau bod safonau addysgol a diogelwch priodol ar waith.

Os nad yw fferm yn dal Bathodyn Ansawdd LOtC, dylech geisio tystiolaeth o safonau addas, fel achrediad amgen e.e. CEVAS (Cynllun Achredu Ymweliadau Addysgol Cefn Gwlad) neu argymhellion dibynadwy. Gellid defnyddio Ffurflen/Datganiad Gwirio Darparwr i gofnodi'r diwydrwydd dyladwy hwn.

Efallai y bydd angen cynllunio ychwanegol wrth ymweld â ffermydd gweithredol nad ydynt yn cynnal grwpiau'n rheolaidd, gan y gall peryglon gynnwys:

• Peiriannau a cherbydau fferm
• Mannau trin da byw ac anifeiliaid
• Silos, pyllau slyri neu lagwnau
• Tir anwastad/ansefydlog neu strwythurau fferm
• Hawliau tramwy cyhoeddus drwy'r safle
• Staff nad ydynt wedi'u gwirio, profiadol nac wedi'u hyfforddi i weithio gyda phlant

Ystyriaethau Iechyd

Yn ogystal ag, er enghraifft, E. coli a Cryptosporidium, gall risgiau posibl eraill gynnwys Clefyd Weil (sy'n gysylltiedig â dŵr halogedig) a Chlefyd Lyme (o frathiadau trogod).

Gellir rheoli'r risgiau hyn drwy arferion hylendid da, dillad priodol a chyfarwyddiadau clir.

Dylai rhieni a gofalwyr dderbyn gwybodaeth am:

• Natur yr ymweliad
• Beth i'w wisgo/dod ag ef
• Sut y bydd risgiau hylendid yn cael eu rheoli
• Symptomau i gadw llygad amdanynt yn dilyn yr ymweliad a beth i'w wneud

Dylai aelodau o'ch grŵp sy'n feichiog, neu a allai fod yn feichiog, osgoi dod i gysylltiad ag anifeiliaid sy'n rhoi genedigaeth neu sydd wedi rhoi genedigaeth yn ddiweddar.

Cynllunio a Pharatoi

Argymhellir ymweliad rhagarweiniol i wirio cyfleusterau, trefniadau diogelwch a chynlluniau wrth gefn. Dylech gadarnhau:

• Mae cyfleusterau golchi dwylo a thoiled digonol ar gael
• Mae ardaloedd bwyta wedi'u gwahanu'n glir oddi wrth ardaloedd anifeiliaid
• Mae sylweddau a chemegau peryglus wedi'u diogelu
• Mae traffig a pheiriannau fferm yn cael eu rheoli'n briodol
• Mae staff y fferm yn addas i weithio gyda phlant
• Ardaloedd sydd allan o'r terfynau

Dylai Arweinwyr Ymweliadau gwblhau asesiad risg priodol a rhoi gwybodaeth i gyfranogwyr am ymddygiad, hylendid a dillad addas.

Yn ystod ac ar ôl yr ymweliad

Dylid goruchwylio cyfranogwyr yn ofalus drwy gydol yr ymweliad.

Mae hylendid da yn hanfodol. Ni ddylid bwyta na yfed wrth deithio o amgylch y fferm. Osgowch roi eich dwylo i'ch ceg.

Dylai disgyblion olchi eu dwylo’n drylwyr:

• Ar ôl cyffwrdd/bwydo anifeiliaid
• Cyn bwyta neu yfed
• Cyn gadael y fferm

Os bydd unrhyw un yn mynd yn sâl ar ôl yr ymweliad, yn enwedig gyda symptomau fel salwch neu ddolur rhydd, dylid ceisio cyngor meddygol a hysbysu'r fferm bod cyswllt diweddar wedi digwydd â'r anifeiliaid.